De beste website is er een waar je nauwelijks bij stilstaat. Je komt binnen, vindt wat je zoekt en doet wat je van plan was, zonder ergens te haperen. Dat gevoel komt niet vanzelf: het is het resultaat van UX-design, oftewel het ontwerpen van de gebruikerservaring. In deze gids leg ik uit wat UX precies inhoudt, hoe je een site opbouwt rond wat de bezoeker nodig heeft, en welke keuzes ervoor zorgen dat mensen zonder wrijving bij hun doel komen. Geen ingewikkelde theorie, wel de praktijk zoals ik die zie bij ondernemers in Almelo en Twente.
Wat is UX-design eigenlijk?
UX staat voor user experience, oftewel de gebruikerservaring. Het gaat over alles wat een bezoeker meemaakt vanaf het moment dat hij op je site komt tot het moment dat hij weer weg is. Vindt hij snel wat hij zoekt? Snapt hij waar hij is en wat de volgende stap is? Voelt het invullen van een formulier als iets simpels of als een hindernis? Dat allemaal samen vormt de ervaring.
Belangrijk om te onthouden: UX gaat niet over hoe mooi je site is, maar over hoe goed hij werkt. Een prachtig vormgegeven pagina waar niemand de knop kan vinden, heeft een slechte UX. Het ontwerp van die zichtbare laag noemen we UI, en daarover lees je meer in de gids over UI-design. UX en UI horen samen, maar UX is de basis waarop alles rust.
Waarom UX over je resultaat beslist
Mensen zijn online ongeduldig. Stuit iemand op een site die verwarrend voelt of waar de informatie zich verstopt, dan is hij in een paar seconden weg, vaak terug naar Google om bij een concurrent te kijken. Elke kleine ergernis kost je een stukje van je bezoek, en die stukjes tellen op.
Het mooie is dat het ook andersom werkt. Een site die prettig werkt, houdt mensen langer vast, beantwoordt hun vragen en leidt ze rustig naar het moment waarop ze contact opnemen. Goede UX is daarmee geen luxe maar een directe hefboom op je aantal aanvragen. Hoe je die route van eerste klik tot contact opbouwt, lees je later in de gids over conversiegericht ontwerp.
Het begint bij de bezoeker
Goede UX begint niet bij jouw bedrijf, maar bij de persoon die je site bezoekt. Voordat ik ook maar één pagina ontwerp, wil ik weten wie er komt en waarom.
- Wie is de bezoeker? Een particulier die een offerte zoekt heeft andere vragen dan iemand die zich nog oriënteert. Voor wie ontwerp je in de eerste plaats?
- Wat wil hij bereiken? Een prijs zien, contact opnemen, vertrouwen krijgen. Elke pagina hoort een bezoeker een stap dichter bij dat doel te brengen.
- Welke vragen heeft hij onderweg? Beantwoord ze in de juiste volgorde, zodat twijfel wegvalt voordat die ontstaat.
Door eerst deze vragen te beantwoorden, ontwerp je niet op je eigen smaak maar op wat werkt. Dat scheelt later veel discussie over details die er niet toe doen.
De bouwstenen van een prettige ervaring
Een goede gebruikerservaring rust op een paar onderdelen die je los nauwelijks opmerkt, maar die samen het verschil maken.
Duidelijke structuur
Een bezoeker moet altijd weten waar hij is en hoe hij verder komt. Een logische menu-indeling en heldere paginatitels voorkomen dat mensen verdwalen. Hoe je je site logisch indeelt, komt later aan bod in de gids over informatiearchitectuur.
Voorspelbaarheid
Knoppen die eruitzien als knoppen, links die zich gedragen zoals verwacht, een menu dat overal hetzelfde werkt. Hoe minder een bezoeker hoeft na te denken over de bediening, hoe meer aandacht er overblijft voor je boodschap.
Snelheid en gemak
Een site die snel laadt en op elk apparaat goed werkt, voelt vanzelf prettiger. Hoe trager en hobbeliger de ervaring, hoe eerder mensen afhaken. Meer hierover lees je in de blog over je website sneller maken.
Rust en focus
Te veel keuzes, te veel tekst en te veel beeld op één scherm vermoeien. Door ruimte te geven en per pagina één hoofdboodschap te kiezen, help je de bezoeker zich te richten op wat ertoe doet.
Goede UX merk je niet op. Slechte UX merk je in elke klik die net iets te veel moeite kost.
Veelvoorkomende UX-valkuilen
De meeste UX-problemen ontstaan niet door onkunde, maar doordat een site vanuit het bedrijf wordt bedacht in plaats van vanuit de bezoeker. Een paar valkuilen die ik vaak tegenkom:
Te veel keuzes tegelijk
Een menu met tien items of een pagina vol knoppen geeft een bezoeker het gevoel dat hij moet beslissen waar hij niets van weet. Minder opties leidt vaak juist tot meer actie.
Belangrijke informatie verstopt
Openingstijden, prijzen, contactgegevens: de dingen die mensen zoeken, horen makkelijk te vinden te zijn. Verstop ze niet diep in een pagina of achter een onlogisch menu.
De mobiele bezoeker vergeten
Veel mensen komen via hun telefoon, maar veel sites zijn nog bedacht voor een groot scherm. Een ervaring die op mobiel klopt, komt niet vanzelf. Hoe je daar vanaf het begin rekening mee houdt, lees je in de gids over responsive design.
Zelf doen of uitbesteden?
Een deel van goede UX kun je zelf bewaken. Loop met een nuchtere blik door je eigen site, of beter nog: laat iemand anders een taak proberen en kijk waar hij vastloopt. Die kleine struikelpunten zijn vaak zo verholpen en leveren direct een prettiger geheel op.
Wordt je site een serieus onderdeel van je bedrijf, dan loont het om de opzet door iemand te laten doen die gewend is vanuit de bezoeker te denken. Niet omdat je het zelf niet kunt, maar omdat de keuzes die de ervaring maken juist de keuzes zijn die je makkelijk over het hoofd ziet. Wil je weten wat dat voor jouw site betekent? Bekijk dan de webdesign op maat of leg me je vraag voor via de contactpagina.
Veelgestelde vragen
UX gaat over de hele ervaring: kan een bezoeker moeiteloos doen wat hij wil? UI is de zichtbare laag van knoppen, kleuren en velden waarmee hij dat doet. Een mooie UI op een rommelige UX voelt nog steeds vervelend, en een goede UX zonder verzorgde UI oogt onaf. Beide horen samen te kloppen.
Nee. De grootste struikelpunten zie je vaak al door zelf met een nuchtere blik door je site te lopen of een paar mensen mee te laten kijken. Cijfers helpen later om keuzes te onderbouwen, maar de eerste verbeteringen liggen meestal voor het oprapen.
Niet per se. Goede UX zit vooral in nadenken voordat er gebouwd wordt: de juiste volgorde, heldere keuzes en weinig ruis. Dat kost denkwerk, geen extra knoppen. Ik reken een projectprijs op maat, zodat je vooraf weet waar je aan toe bent.
Vaak wel, en zonder alles opnieuw te bouwen. Door de belangrijkste route te vereenvoudigen, teksten te verhelderen en afleiding weg te halen win je al veel. We kijken samen waar de meeste winst zit en pakken dat eerst aan.
Verder in de kennisbank: UI-design: het ontwerp dat je ziet en aanraakt · Conversiegericht ontwerp · Webdesign: de complete gids